عمران-معماری

بالا آمدن آب نسبت به بستر واقعي را مد و پائين رفتن سطح آب نسبت به بستر واقعي را جزر گويند كه عامل ايجاد

اين پديده ها، كشش جاذبه اي كره ماه بر سطح زمين است. تأثير اين نيروي جاذبه به علت فاصله نزديك بين كره

زمين و ماه است. در حقيقت جاذبه ماه بر پيكره زمين اثر مي گذارد ولي چون مايعات نسبت به جامدات در مقابل

نيروي جاذبه انعطاف بيشتري نشان مي دهند، اثر نيروي جاذبه ماه بر آب هاي سطح زمين كاملا محسوس است،

ولي در سنگ هاي تشكيل دهنده لايه هاي زمين ظاهرا قابل تشخيص نيست.

اگر چه از قرون اول پس از ميلاد بشر مشخص شده بود كه پديده جزر و مد يا بالا آمدن و پائين رفتن آب از سطح

واقعي خود توسط نيروهاي حاصل از ماه و خورشيد كنترل مي شود، ولي توجيه آن و علل اصلي اين پديده كار

مشكلي بود تا اينكه در سال 1686 ميلادي، قوانين جاذبه عمومي توسط نيوتن وضع و از اين طريق علل جزر و مد

توسط اين قوانين كاملا شناخته شد.

چون پديده جزر و مد به نيروي جاذبه بين دو كره مربوط است،از آن رو از قوانين جادبه نيوتن تبعيت مي كند كه دو

جسم يكديگر را نسبت به هم جذب مي نمايند و شدت نيروي جاذبه با جرم اجسام رابطه مستقيم دارد و با مجذور

فاصله آنها رابطه معكوس دارد.

طبق اصل اول اين قانون اگر يك جسم جرمي دو برابر جسم ديگر داشته باشد جاذبه آن دو برابر جاذبه جسم

كوچكتر خواهد بود.

بر اساس اصل دوم قانون اگر فاصله بين دو توده يا دو جسم دو برابر شود نيروي جاذبه به يك چهارم ميزان قبلي

كاهش مي يابد يعني با زياد شدن فاصله نيروي جاذبه كم مي شود و در نتيجه رابطه معكوس برقرار است.

علت خاصيت شكل پذيري خود به سمت ماه كشيده مي شوند. با توجه به گردش وضعي زمين ضمن اينكه پهنه آبها

و پديده مد ايجاد مي شود.

آب اقيانوس ها كه در حالت عادي به شكل دايره اي به دور زمين را فرا گرفته است پس از ايجاد جزر و مد به بيضي

فشرده تغيير شكل مي دهد.